Kdjykuj

Arĝenta nitrato
Kemia strukturo de la Arĝenta nitrato
Blankaj kristaloj de arĝenta nitrato
Kemia formulo	AgNO3
CAS-numero-kodo	7761-88-8
ChemSpider kodo	22878
PubChem-kodo	24470
Fizikaj proprecoj
Aspekto	Blankaj senodoraj kristaloj
Molmaso	169,87 g mol−1
Smiles	[N+](=O)([O-])[O-].[Ag+]
Denseco	4.35 (24 °C) 3.97 (210 °C) g/cm3
Refrakta indico	n761144{displaystyle n_{761}^{144}} 1,744
Fandopunkto	209.7 °C (409.5 °F; 482.8 K)
Bolpunkto	440 °C (824 °F; 713 K) malkomponiĝas
Solvebleco	Akvo: 122 g/100 mL (0 °C) 170 g/100 mL (10 °C) 256 g/100 mL (25 °C) 373 g/100 mL (40 °C) 912 g/100 mL (100 °C)
Nesolvebleco	Amoniako Etero Glicerolo
Solvebleco en etanolo	3.1 g/100 g (19 °C)
Solvebleco en etila acetato	2.7 g/100 g (20 °C) mg/kg (muso, buŝa)
Solvebleco en acetata acido	0.776 g/kg (30 °C) 1.244 g/kg (40 °C) 5.503 g/kg (93 °C)
Merck Index	14,8518 15,8657
Mortiga dozo (LD50)	800 mg/kg (kuniklo, buŝe) 20 mg/kg (hundo, buŝe)
Sekurecaj Indikoj
Risko	R8 R34 R50/53
Sekureco	S26 S27 S36/37/39 S45 S57 S60
Pridanĝeraj indikoj
Danĝero O Oksidiga agento C Koroda N Damaĝaj substancoj Xi Irita
GHS etikedigo de kemiaĵoj[1]
GHS Damaĝo-piktogramo
GHS Signalvorto	Damaĝa
GHS Deklaroj pri damaĝoj	H272, H302, H314, H318, H400, H410
GHS Deklaroj pri antaŭgardoj	P210, P220, P221, P260, P264, P270, P273, P280, P301+312, P301+330+331, P305+351+338, P303+361+353, P310, P501
Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo (25 °C kaj 100 kPa)

Arĝenta nitrato, nitrato de arĝento aŭ AgNO₃ estas neorganika komponaĵo de arĝento kaj nitrata acido, multeuza produkto kaj antaŭaĵo al multaj arĝentaj kombinaĵoj, tiaj kiaj tiuj uzataj en fotografio. Ĝi estas multe pli sensiva al lumo ol la halogenidoj. Ĝi iam estis konata kiel lunkaŭstikaĵo^[2] pro tio ke arĝento estis nomata luno de la antikvaj alkemiistoj, kiuj kredis ke la arĝento estas asociita al luno. En solida stato, jonoj de arĝenta nitrato trioble ligiĝas per ebena trigona aranĝo.

Historio |

Alberto la Granda^[3], en la 13-a jarcento, registras la kapablecon de nitrata acido apartigi oron elde arĝento, per dissolvado de la arĝento. Magnus rimarkis ke la rezulta solvaĵo de arĝenta nitrato povas malheligi haŭton. Ĝia tiama ordinara nomo estis arĝento de nitrata acido.

Aliaj alkemiistoj, tiaj kiaj Anĝelo Sala (1576-1637)^[4] kaj Johann Glauber, estas konataj pro tio ke ili uzis arĝentan nitraton. Robert Boyle, kiu hipoteze estis unu el la grandmajstro en la Prioreco de Siono, faris plurajn eksperimentojn per la lumo sur arĝenta nitrato.^[5]. Johann Heinrich Schulze (1687-1744) estis la unua kiu produktis bildojn per uzo de la lumo sur nitrato de arĝento, kaj ankaŭ li estis la unua kiu priskribis la agadon de la lumo kaj varmo sur arĝentaj saloj.

Sintezo |

• Arĝentan nitraton eblas prepari per reago inter arĝento kaj nitrata acido, nitrogenaj oksidoj kaj akvo estas flankproduktoj.

Ag+2HNO3→varmakajkoncentritaAgNO3+NO2↑+H2O{displaystyle {mathsf {Ag+2;HNO_{3}{xrightarrow {varma;kaj;koncentrita}}AgNO_{3}+NO_{2}{uparrow }+H_{2}O}}}

3Ag+4HNO3→malvarmediluita3AgNO3+NO↑+2H2O{displaystyle {mathsf {3;Ag+4;HNO_{3}{xrightarrow {malvarme;diluita}}3;AgNO_{3}+NO{uparrow }+2;H_{2}O}}}

Ĉi-reakcio plenumiĝas sub fumprotektilo pro la tokseco de la nitrogenaj oksidoj.

Reakcioj |

Tipa reakcio kun arĝenta nitrato estas suspendi vergon da arĝenta nitrato kaj lasi ĝin mergitan dum kelkaj horoj. La arĝenta nitrato reakcias kun la kupro por formi hararformajn kristalojn de arĝenta nitrato kaj blua solvaĵo de kupra nitrato, laŭ la reakcio:

2 AgNO₃ + Cu → Cu(NO₃)₂ + 2 Ag

Kiam varmigita, arĝenta nitrato malkomponiĝas laŭ la reakcio:

2 AgNO_3(l) → 2 Ag_(s) + O_2(g) + 2 NO_2(g)

Kvante, malkomponiĝo estas neglektebla malsupre ol la fandpunkto, tamen ĝi fariĝas pli perceptebla kiam temperaturo atingas 250 °C kaj komplete malkomponiĝas ĉe 440 °C.

Plejmulto el la nitratoj termike malkomponiĝas al ties oksidoj, sed, arĝenta oksido malkomponiĝas en pli malaltaj temperaturoj ol la arĝenta nitrato, do, malkomponado de arĝenta nitrato produktas elementan arĝenton.

• 
  Klorida acido reakcias kun arĝenta nitrato por doni la respektivan salon de arĝenta klorido kaj estigo de nitrata acido:

HCl+AgNO3→AgCl↓+HNO3{displaystyle {mathsf {HCl+AgNO_{3}rightarrow AgCl{downarrow }+HNO_{3}}}}

• Kun natria klorido, arĝenta nitrato donas precipitaĵon de arĝenta klorido kaj natria nitrato:

NaCl+AgNO3→AgCl↓+NaNO3{displaystyle {mathsf {NaCl+AgNO_{3}rightarrow AgCl{downarrow }+NaNO_{3}}}}

• Kiam hejtata, arĝenta nitrato suferas malkomponiĝon:

 2AgNO3 →350oC 2Ag+2NO2+O2{displaystyle ~{mathsf {2;AgNO_{3} {xrightarrow {350^{o}C}} 2;Ag+2;NO_{2}+O_{2}}}}

Kvante, malkomponiĝo estas neglektebla malsupre de la fandopunkto, tamen ĝi fariĝas pli perceptebla ĉirkaŭ 250 °C kaj komplete malkomponiĝas kiam temperaturo atingas 440 °C:

• Arĝenta nitrato reakcias kun kupro por formi kristalojn de metala arĝento kaj blua solvaĵo de kupra (II) nitrato:

2 AgNO₃ + Cu → Cu(NO₃)₂ + 2 Ag

Literaturo |

• Sigma Aldrich


• Salt Lake Metals


• Chemicalland21


• Chemical Book


• 
  Advanced Chemistry, Michael Clugston, Rosalind Flemming


• 
  Pharmaceutical Drug Analysis, Ashutosh Kar


• 
  Fisher's Contact Dermatitis, Robert L. Rietschel, Joseph F. Fowler, Alexander A. Fisher

Referencoj |

Portalo pri Kemio

Ĉi tiu artikolo ankoraŭ estas ĝermo pri kemio. Helpu al Vikipedio plilongigi ĝin. Se jam ekzistas alilingva samtema artikolo pli disvolvita, traduku kaj aldonu el ĝi (menciante la fonton).