Kdjykuj

Nordokcidentaj havajaj insuloj
La Nordokcidentaj havajaj insuloj
Akvejo	Pacifiko
Arkipelago	Hawaii
Geografia situo	26° 0′ N, 170° 30′ U26-170.5Koordinatoj: 26° 0′ N, 170° 30′ U
Nombro de insuloj	10 Insuloj/Atoloj
Ĉefa insulo	Midwayinseln
Tuta areo	14,3 km²
Loĝantoj	40 (Sciencisto)
v • d • r

Situo de la nordokcidentaj havajaj insuloj en la Pacifiko

La nordokcidentaj havajaj insuloj' aŭ deventaj insuloj de Havajo (angle: Northwestern Hawaiian Islands aŭ Leeward Islands, mallongigite al NWHI) estas insulĉeno de malgrandaj insuloj, atoloj kaj koralrifoj en la Pacifiko.

Ili situas nordokcidente de la ĉefaj insuloj (angle: Southeastern Hawaiian Islands aŭ Windward Islands) Kauai kaj Niihau kaj apartenas, krom la Midvejinsuloj, kiuj estas tiel nomata neenkorpigita teritorio de Usono, al la usona ŝtato Havajo.

Geografio |

La nordokcidentaj havajaj insuloj sterniĝas je ĉirkaŭ 25° norda latitudo sur longo de ĉirkaŭ 2.000 km, de ĉ. la longitudo 161° okcidenta ĝis la internacia datlinio ĉe longitudo 180°.

La tuta areo de ĉiuj insuloj estas nur ĉ. 14,3 km² granda, el kiuj preskaŭ la duono (6,2 km² ^[1]) apartenas al la Midvejinsuloj.

Apartenas al la insuloj geografie de sudoriento al nordokcidento:

		Nihoa	Moku Manu	0,7 km²	1 insulo	neloĝata
		Neckerinsulo	Mokumanamana	0,183 km²	1 insulo	neloĝata
		Francfregataj Sablejoj	Kanemilohai	0,25 km²	12 insuloj	neloĝataj
		Puhahonu	Pūhāhonu	0,024 km²	2 insuloj	neloĝataj
		Marorifo	Nalukakala	0,004 km²	-	neloĝata
		Lajsano	Kauo	4,114 km²	1 insulo	neloĝata
		Lisianski	Papaapoho	1,556 km²	1 insulo	neloĝata
		Pearl-kaj-Hermes-atolo	Holoikauaua	0,36 km²	6 insuloj	neloĝataj
		Midvejinsuloj	Pihemanu	6,2 km²	2 ĉefinsuloj	40 loĝantoj (sciencistoj)
		Kure-atolo	Mokupapapa	0,86 km²	2 insuloj	neloĝataj

Geologio |

Submara havaja imperiestra ĉeno (meze)

La insularo estas vulkandevena kaj parto de la submara havaja imperiestra ĉeno, kiu iras de Alasko ĝis Havajo.

Dum Big Island ankoraŭ kreskas, ĉiuj insuloj en la nordokcidento jam malkreskas. Tial la alto de la nordokcidentaj havajaj insuloj malpligrandas de sudoriento al nordokcidento, nordokcidente de la Kure-atolo ekzistas nur tiel nomataj marmontoj.

Loĝantaro |

Nihoa kaj Necker montras indicojn de frua havaja setlado, sed estis, kiam alvenis la unuaj eŭropanoj, neloĝataj. La insuloj ne havas permanentan loĝantaron, krom sur la Midvejinsuloj, kie loĝas ĉirkaŭ 40 homoj^[1], ĉefe sciencistoj kaj helpantoj.

Naturprotekto |

Pro la malkreskego de birdokvantoj jam la 3-an de februaro 1909 ĉiuj nordokcidentaj havajaj insuloj, krom la Midvejinsuloj, estis deklaritaj birdprotektejo (Hawaiian Islands Bird Reservation) de la usona prezidanto Theodore Roosevelt. La 31-an de oktobro 1996, post la forlaso de la militistoj, la Midvejinsuloj iĝis parto de la Pacific Island Wildlife Refuge Complexes.

Post kiam la insularo kaj la ĉirkaŭaj maroj (inkluzive de la Midvejinsuloj) estis nomumitaj National Marine Sanctuary en 2002, George W. Bush proklamis ilin la 15-an de junio 2006 Papahānaumokuākea Marine National Monument.
La nacia monumento entenas pli ol 362.000 km² kaj estas nuntempe la plej granda marprotektejo de la mondo.^[2] Oni rajtas alteriĝi sur la insuloj nuntempe nur kun aparta permeso de la U.S. Fish & Wildlife Services por sciencaj kialoj.

Vidu ankaŭ |

• Alventaj Insuloj


• Varma makulo

Bibliografio |

• David Liittschwager kaj Susan Middleton, Das andere Hawaii, National Geographic Deutschland, G+J Verlag, Okt. 2005, S.136-56.

Referencoj |

Eksteraj ligiloj |

• Nordokcidentaj havajaj insuloj - sciindaĵoj, bildoj kaj filmetoj (angle)


• NWHI Network - Multaj aktualaj informoj (angle)


• NWHI - kronologieto pri la eventoj (angle)


• Privata TTT-ejo kun bildoj de la NWHI (angle)


• Oficiala TTT-ejo de la ŝtato Havajo (angle)